Peter Van de Ven15 mei 2007 – 10:54

In zijn opiniestuk geeft Rik Pinxten een indrukwekkende kritiek op het Verlichtingsdenken: oud is out. (Knap, zeg, Rik!) Het Verlichtingsdenken is historisch gesitueerd, zegt hij: geldt dat ook niet voor de Koran en voor de islam? En voor wie het dan nog niet "gelooft", heeft Rik Pinxten een lange voorstelling over zichzelf opgenomen, die 90 % van zijn tekst in beslag neemt. Naar argumenten in verband met de neutraliteitseis in Antwerpen, is het zoeken met een vergrootglas. Over deze zelfpresentatie schrijft Rik Pinxten het volgende:

"Ik vermeld dat alles niet om pedant te doen en te laten zien wat ik allemaal weet. Wel om duidelijk te maken dat het goed is om, ook in Vlaanderen, de discussie op niveau te voeren…"

Wat leert mij dit citaat?

Zinswendingen als "Ik ben niet…, maar…" komen al te bekend in de oren. Natuurlijk wil Rik Pinxten wel pedant doen en zijn meritocratisch gewicht in de schaal van het debat gooien (leve de dictatuur van de academici ?).

Hij is voorstander van een "debat op niveau". Ah! Gelukkig dat Rik Pinxten er zich in mengt, want alle anderen zijn sullekes. Anders gezegd: de ene verwaandheid (de academische) neemt de verdediging op van de andere (de artistieke).

En het gaat tenslotte om een debat "in Vlaanderen". Dat het Humanistisch Verbond Vlaanderen zich ontpopt heeft tot de privé-denktank van Spirit, is een publiek "geheim". Mag ik Rik Pinxten er aan herinneren dat we in België wonen en dat dit debat een universeel karakter heeft?

Maar wat is nu het gedachtengoed van Rik Pinxten?

Rik Pinxten is uitgeproken tegenstander van de multiculturele samenleving. Multiculturaliteit is voor hem onverdraagzaam en zelfs extreem-rechts. Hijzelf is namelijk "interculturalist".

Wat is een interculturalist? Iemand die uit is op een nieuwe dominante cultuur, maar dan eentje die ontstaat door fusie van de subculturen. Diversiteit staat dan niet langer voor "multicultureel", maar voor kleine culturele accentverschillen binnen een uniforme samenleving. Of anders gezegd: voor interculturalisten als Rik Pinxten zijn interculturele contacten geen vrije keuze, maar de norm voor iedereen.

De doctrine van het interculturalisme is gestoeld op cultuurrelativisme en op de volledige afwezigheid van cultuurkritiek, en daaruit volgt dat de enig mogelijk resterende verklaring voor maatschappelijke spanningen de persoonlijkheidskenmerken en de gemoedstoestanden van het individu zijn.

Korter gezegd: andersdenkenden zijn voor Rik Pinxten gewoon slechte mensen.

Deze evolutie naar irrationalisme waar Rik Pinxten deel van uitmaakt, de Nieuwe Orthodoxie, is geen verschijnsel dat zich tot onze streken beperkt. Meera Nanda, een Indische humaniste, met een vorming als biologe en die geregeld in tijdschriften als “The New Humanist” publiceert, bekritiseert in India wat ze het "Links-anti-verlichtingsdenken" van het "religieus ecologisme" noemt. Bidden voor een boom helpt de natuur niet vooruit zegt ze, en deze religieuze ecologisten halen langs de achterdeur de Hindu-suprematie terug binnen.

Dit langs de achterdeur terug binnen halen van religieus conservatisme is nu net wat ook bij ons gebeurt door hoofddoekfanatiekelingen, en conservatieve islamorganisaties. Eén van de problemen met hun denken is dat ze etnishe definities van cultuur hanteren, dwz cultuuridentiteit door geboorte en niet door vrijwillige keuze. En de lekenstaat is nu juist de beste manier om de culturele en godsdienstige keuzevrijheid van de burger te waarborgen, tegen het cultuurfundamentalisme en cultuurrelativisme van mensen als Rik Pinxten in.

Maar even terug naar het debat "op niveau", met dank aan Rik Pinxten. Ik ben die uitdrukking nog tegen gekomen in reacties, maar wat wil ze zeggen? Men zou denken: een verwijzing naar logische consistentie, consequent denken vanuit beginselen, genuanceerd afwegen van verschillende invalshoeken, maar neen, voor "Rik Pinxten & Co" betekent "niveau": in aanwezigheid van "Hét Inzicht" . En wat mag dat "Inzicht" dan wel niet zijn in verband met de neutraliteitseis? Ah! Dat het debat niet los kan gezien worden van armoedebestrijding. Wie de hoofddoek verbiedt aan het loket wil dus de moslima’s arm en uitgesloten houden. Rik Pinxten verwoordt zijn versie van dit "Ultieme Inzicht" zo:

"De toenemende armoede, waarover rapporten van de VN-organisatie voor ontwikkeling (UNDP) gaan, toont duidelijk hoe wij blijven roven in de arme landen, maar ook via de zo geprezen neoliberale politieke strekking de armoede in onze eigen streek laten groeien en bovendien toenemend criminaliseren."

Dit alles is wel bijzonder, omdat een amalgaam maken van verschillende probematieken, geen indicatie is van intellectueel "niveau", in tegendeel, wel een teken van intellectuele valsheid en van gebrek aan logisch denkvermogen.

Het armoededebat is een zeer legitiem debat, maar het staat los van het debat rond de lekenstaat of de seculiere samenleving. De ironie is dat zowel gedwongen uitsluiting als dwangmatige inclusivititeit in functie staan van het overconsumerende globaliserende kapitalisme. Wie uitgesloten is, kan niet consumeren, maar inclusiviteit zijn synoniem voor arbeidsplicht en consumptiedwang. De levensvoorwaarde van de dwangmatige "ingeslotene" mogen misschien beter zijn, van emancipatie bij de dwangmatig consumerende mens is er geen sprake. We moeten ons daar geen illusies rond maken: een activeringsbeleid van moslima’s staat in functie van atomisering van de samenleving en in functie van consumptiedwang.

De criticasters van de neutraliteitseis die daardoor de overheid verantwoordelijk stellen voor de zelfgekozen uitsluiting van moslima’s, blijken dus verdedigers van de hyper-consumptie-samenleving, en is die niet de bron van milieuvernietiging?

Het armoededebat is een zeer legitiem debat maar hoort bij het debat rond hervorming van het economisch denken. Hier ook dus, blinkt Rik Pinxten uit in gebrek aan cultuurkritiek, op het overconsumerende kapitalisme ditmaal.

Rik Pinxten blijkt ook te denken dat hij als voorzitter van het Humanistisch Verbond "Vlaanderen”", een patent heeft op het denken over de seculiere samenleving, waarbij hij opnieuw zijn verwaandheid tentoon spreidt:

"En, oh ja, de seculiere maatschappij: dat vergt een apart stuk. Maar laat ik dit nog zeggen: als humanist denk ik dat de open zoektocht die hierboven verdedigd wordt volgens mijn begripsvermogen de zoektocht naar een hedendaagse opvatting van seculiere vormen van samenleven is."

Wel, een "seculiere samenleving" die de theocratie langs de achterdeur terug binnen loodst, is geen seculiere samenleving. Rik Pinxten is de denker van de interculturalistische dwang, een vertegenwoordiger van de Nieuwe Orthodoxie, dwz de monospeech, de utopisch-dwangmatige ideologie van de hedendaagse Meritocratie.

En daarom deze vraag aan Rik Pinxten: zijn alle leden van het Humanistisch Verbond gebonden aan jouw mening, en worden ze verondersteld zich door de mening van hun "voorzitter" te laten leiden. Kortom: is in het Humanistisch Verbond het woord van de voorzitter wet? Of hebben "uw leden" recht op een andere mening?

Lees ook:
Intercultureel is monocultureel