Vrije Tribune van de 15 December Beweging - Mouvement du 15 Décembre, juli 2008.

Notionele intresten voor de bedrijven of echte maatregelen om de koopkracht te verhogen?

De notionele intresten zijn een enorm fiscaal cadeau voor de ondernemingen. Dankzij de maatregel gaan zij jaarlijks met zo’n 2,4 tot 3 miljard euro aan de haal. Op die manier sponsort elk gezin van dit land de bedrijfswereld jaarlijks met gemiddeld 600 euro. Is het normaal dat de regering de bedrijven op die manier bevoordeelt ten koste van wie werkt of van een sociale uitkering moet leven? Wij denken van niet.

Het aandeel van de lonen in het BBP blijft maar dalen. Tussen 1981 en vandaag is het gemiddeld maandloon ten opzichte van het BBP met 15 % gedaald. De sociale uitkeringen scoren op dat vlak nog slechter: in 1980 bedroeg een gemiddeld pensioen nog 38 % van een gemiddeld loon, in 2003 was dat al gedaald tot 28 %.

De bedrijfswinsten swingen echter de pan uit. Van 8 miljard euro in 1981 stegen zij tot 61,5 miljard in 2006. Het aandeel van de bedrijven in het BBP steeg in diezelfde periode dan ook van 9 tot 19 %. Het deel van hun beschikbaar inkomen (na sociale en fiscale transfers) vermenigvuldigde zelfs 2,5 maal.

Moeten we in die omstandigheden de rechtse fiscale politiek die de heren Reynders en Verhofstadt sedert 1999 voeren klakkeloos aanvaarden? Moeten wij zomaar akkoord gaan met hun fiscale hervormingen die de hoogste inkomens bevoordelen (met hun herhaalde ‘eenmalige’ fiscale amnestiemaatregelen, met hun verminderingen van de bedrijfsbelastingen en met hun meest recente cadeaubon van de notionele intresten)? Deze logica werd door de socialistische partijen aanvaard in de paarse coalities (SPa en PS stemden de wet over de notionele intresten) en staat vandaag ingebed in de oriëntaties van de regering Leterme. Is dit nog langer aanvaardbaar ? Wij zijn er des te minder van overtuigd omdat die belastingsverlagingen geen enkel ander ‘voordeel’ hebben dan dat ze de bedrijfswinsten aanzwengelen terwijl ze ondertussen een hele reeks perverse effecten veroorzaken.

• In tegenstelling tot wat minister Reynders beweert zijn de notionele intresten niet gekoppeld aan investeringen (en nog veel minder aan het creëren van banen). Er werden geen voorwaarden gesteld om te kunnen genieten van de notionele intrestaftrek en dat in tegenstelling tot de aftrek voor investeringen die… afgeschaft werd om de notionele intresten te financieren.

• De notionele intresten werden bedacht om de gigantische fiscale voordelen te bestendigen die de multinationale ondernemingen via de coördinatiecentra konden binnenrijven. De EU bestempelde deze coördinatiecentra als discriminerend en de regering vond er niets beters op dan de voordelen die eraan verbonden waren voortaan aan alle ondernemingen te gunnen onder de vorm van notionele intresten. Op budgettair vlak een rampzalige maatregel.

• De notionele intresten kosten vier tot vijf maal meer dan de oorspronkelijk begrote som van 500 miljoen euro. Een bedrijfsleider die een dergelijke fout maakt, zou ter plekke ontslagen worden. De minister van Financiën werd daarover niet eens aan de tand gevoeld… Niet te geloven.

• Heel wat factoren zorgen ervoor dat de notionele intresten de put de komende jaren nog verder zullen uitdiepen. Meer bepaald: de verhoging van de aftrekkosten en het zelfverrijkend effect ervan: de notionele intresten doen de winsten stijgen en die zorgen op hun beurt voor een stijging van de notionele intresten.

• De notionele intresten zijn slechts één van de vele andere cadeaus aan de bedrijven. Zo zijn er ook nog de vermindering van de patronale bijdragen (in 2007 goed voor 5,07 miljard euro), de vermindering van de bedrijfsvoorheffing (0,7 miljard euro in 2007), de gewestelijke subsidies, de vrijstelling van de winst op aandelen, enz., …

• De notionele intresten hebben geen enkel effect op de bedrijfsinvesteringen. Die zijn in 2006 (het eerste jaar van de notionele intresten) zelfs minder snel gestegen dan de twee jaren voordien. Volgens L’Echo blijkt uit een geheime studie van de FOD Financiën dat er ‘geen toename is van directe buitenlandse investeringen en dat buitenlandse bedrijven zich evenmin in België komen vestigen op basis van de belastingsschalen. Met andere woorden, de notionele intresten zouden haast geen enkel effect hebben op de reële economische situatie van het land.’

• In tegenstelling tot wat Reynders beweert, hebben de notionele intresten geen enkel zichtbaar effect gehad op de tewerkstelling. Dat wordt overigens bevestigd door een van zijn adviseurs, Roland Rosoux, die beweert dat het onmogelijk is het resultaat van de maatregel te meten. Op basis van kleinschalige simulaties zou er zelfs sprake kunnen zijn van een averechts effect: de 24 bedrijven die meer dan 1.000 mensen tewerkstellen en die in hun jaarrekening van 2006 notionele intresten opnemen, hebben in totaal een equivalent van 1.102 voltijdse banen… geschrapt terwijl ze ondertussen voor 159 miljoen euro notionele intresten aftrokken.

• De notionele intresten hebben de impliciete belastingsheffing (de werkelijke belasting op de bedrijfswinsten) verminderd van 23,7 % (2005) tot 16 % (2006). De gemiddelde impliciete belastingsheffing in het Europa van de 15 bedraagt 23,8 %. De notionele intresten zijn dan ook een vorm van fiscale dumping die de andere landen eveneens tot dergelijke maatregelen dwingt.

• De notionele intresten bevoordelen de allerrijkste vennootschappen. Laten we eens een vergelijking maken. Iemand die vandaag geld leent om een huis te bouwen mag de intresten die hij daar effectief voor betaalt van zijn belastingen aftrekken. Stel dat we een vorm van notionele intresten zouden toepassen op wie al een huis bezit en die de aanschaf van zijn onroerend goed uit eigen portefeuille kon financieren (omdat hij een erfenis opstreek of over een aanzienlijk persoonlijk budget beschikte). Als wij hem de toelating zouden geven zijn fictieve intresten af te trekken, wie zou er dan nog durven spreken van een maatregel om de woningbouw te stimuleren? Wie zou dan nog durven beweren dat er hier geen sprake is van een schitterend cadeau voor de allerrijksten?

• De notionele intresten werden door de grote bedrijven misbruikt om er fiscale constructies mee op te zetten. Via een dergelijke constructie kon Electrabel een dubbele aftrek van 67 miljoen euro realiseren. Daarnaast hebben enkele banken hun fiscale constructies vooraf voorgelegd aan de FOD Financiën die er (met het akkoord van de minister) zijn toelating voor gaf. Dergelijke beslissingen zijn bindend voor de fiscus die dat soort constructies dus niet meer in vraag mag stellen. Je kunt je dan ook afvragen of het in de toekomst nog mogelijk zal zijn misbruiken te verhinderen die vooraf al de fiscale zegen kregen.

Didier Reynders financiert zijn fiscale cadeaus onder andere door het personeel van de openbare diensten af te bouwen, vooral dan het personeel van de FOD Financiën. Men zou integendeel meer personeel moeten aanwerven voor bijvoorbeeld de Bijzondere Belastingsinspectie die dan beter gewapend zou zijn om de grote fiscale fraudeurs aan te pakken.

Wij denken dat er een einde moet komen aan deze liberale logica waarbij het creëren van banen enkel mogelijk lijkt door het uitdelen van cadeaus aan de ondernemingen. Als men echter de koopkracht zou versterken, zou men niet alleen tegemoet komen aan dringende sociale noden maar bovendien echte tewerkstelling bevorderen via hogere consumptie.

Wij vinden dat de miljarden die worden uitgegeven aan de notionele intresten zouden moeten worden aangewend om de koopkracht te verhogen van wie werkt of van een uitkering moet leven (dat kan ondermeer via een vermindering van de BTW op energie, het optrekken van de sociale uitkeringen, het herfinancieren van de openbare diensten om de postkantoren open te houden, het investeren in meer openbaar vervoer en beter onderwijs, het bouwen en isoleren van sociale woningen, …).

De noden van de bevolking zijn niet notioneel, maar reëel. De afschaffing van de notionele intresten is een sociale noodzaak.

Tekst opgesteld door de 15 December Beweging – Mouvement du 15 Décembre, met de steun van de volgende ondertekenaars:
Marco Van Hees, Paul Lootens, Bruno Baudson, Kristien Merckx, Ludwig Vandermeiren, Thierry Tonon, Arnaud Lévêque, Bart Meuleman, Hendrik Vermeersch, Henri-Jean Ruttiens, Bruno Verlaeckt, Marc Goblet, Jean-Marie Piersotte, Mateo Alaluf, Nico Hirtt, Corinne Gobin, Pierre Galand, Didier Brissa, François Houtart, Jean-Marie Léonard, Marianne Gestels, Lode Hancké, Rik Pinxten, Luc Desmedt, Guy Fays, Carlo Briscolini, Pippo Bordenga, Julien Dohet, Francis Debry, José Fernandez, Jean-François Ramquet, Bruno Bachely.