Jan Hertogen20 augustus 2009 – 20:47

Het begon allemaal met een banale wandeling langs de ´East Side Gallery´, een bekend overblijfsel van de muur in Oost- berlijn, waar in 1990 internationale kunstenaars neerstreken, de muur beschilderden met tientallen creaties en zo één van de toeristische trekpleisters van Berlijn creëerden. Baillière, ook beeldhouwer, wou het Parijse model Justine Visconti de bezienswaardigheden van de stad tonen, en daar hoort een bezoekje aan de east Side Gallery nu eenmaal bij. Aan het einde van de wandeling merkte hij achter het struikgewas iets op.

"Ik geloofde eerst m´n ogen niet, maar toch zag ik hem daar plotseling staan, zoals ik hem kende van de historische foto´s: dezogenaamde ´eerste generatie´ muur uit 1961. Compleet met grote gasbeton-stenen, uitpuilend cement, gevolg van het snelle metselen, en een rij glasscherven die op de muur in de lucht priemden, zoals ze daar 48 jaar geleden op 13 augustus in de mortel werden geduwd ." , zegt Arne Baillière in het dagelijkse leven cultureel animator. De strook is ongeveer 40 meter lang, en ligt net achter het traject waar de modernere versie van de Berlijnse muur in de jaren 70 en ´80 door de DDR werd opgebouwd.

Daardoor is dit stuk waarschijnlijk bewaard gebleven: toen de muur werd ´geupdate´aan de hand van de bekende betonnen prefabplaten, werd ook het traject gelijk getrokken en kwam dit stukje in het niemandsland te liggen waar het jarenlang onaangeroerd bleef en uiteindelijk werd vergeten. "De reacties van de Berlijners met wie ik er over heb gepraat, variëren van ongeloof tot totale verbijstering," zegt Arne Baillière.

Gevoelige kwestie
Hoe het nu verder moet met dit vers ontdekte stuk historisch erfgoed, is nog niet duidelijk. De muur en de deling van Berlijn waren natuurlijk traumatische ervaringen voor de stad. Voor de inwoners is het huidige aanbod aan "Gedänkstätte" misschien voldoende en moet de pijnlijke episode niet weer opgerakeld worden. Maar voor Arne Baillière kan de meerwaarde van deze locatie niet ontkend worden: "Het gaat niet om de politieke betekenis, wat telt is de historische nalatenschap zoals we ze hier aantreffen: dit stuk muur is een authentiek tijdsdocument van die dag die de hele wereld beroerde. Deze originele muur komt ook veel agressiever over dan de prefab- beton muur die iedereen kent. Hij getuigt van het gespannen klimaat dat in die jaren tussen Oost en West heerste."

Terrein bedreigd door speculatie
Op het terrein naast het muurfragment ligt nu de alternatieve jongerenclub "YAAM Reggae Beach Club" - compleet met strandbar. De muur wordt aan deze zijde als graffiti- projektmuur benut. Enkele van de rondliggende stenen waar het strandvolleybalnet aan wordt vastgemaakt, komen ook uit `de muur`: De jongeren sloegen er enkele jaren geleden nietsvermoedend een bres in, toen ze hun activiteiten uitbreidden. Hier was er niemand van op de hoogte dat misschien wel het laatste restant van de originele muur zich op het terrein bevond. "Ze vallen letterlijk uit de lucht", aldus Baillière. Binnenkort moet de jeugdclub ophoepelen: de nieuwe eigenaar van het terrein, een Spaanse investeringsmaatschappij, wil er een mega- mastodont van kantoren en winkelruimtes neerpoten. De ontdekking van dit historisch erfgoed zou die plannen wel eens ernstig kunnen dwarsbomen.

"We zullen zo snel mogelijk samenzitten en een strategie uittekenen. Alles hangt af van de houding van de Dienst Monumenten en Landschappen van Berlijn". Met deze ontdekking hebben de jongeren nu wel een stevig argument in handen om de speculatoren te overwinnen en een stuk levend Berlijn te behouden in plaats van het zoveelste zielloze nieuwbouwproject neergepoot te zien worden. "Laat het redden van historisch erfgoed nu iets zijn waar ik wel enige ervaring mee heb" , lacht Arne Baillière, die in Brussel aan de zijde van cinéast Jan Bucquoy het beroemde café "De Dolle Mol" van de ondergang redde en omvormde tot Cultureel Centrum. "Het lijkt wel alsof het noodlot er mee gemoeid is: la lutte continue!"

Usain Bolt op bezoek
Komende zaterdag verwacht de jeugdclub letterlijk en figuurlijk hoog bezoek. 100 meter recordman Usaïn Bolt heeft het hele terrein van de Yaam reggae beach club afgehuurd voor een afsluitend privé - feestje naar aanleiding van de wereldkampioenschappen Atletiek. Gezien de fenomenale prestaties van Bolt lijkt het een fantastisch feest te gaan worden. Arne Baillière zal er ook bij zijn. Op uitnodiging van de club. "Ik weet nog niet hoe ik het ga aanpakken: geef ik hem een mini-rondleiding langs het herontdekte stukje Berlijns patrimonium, probeer ik hem te strikken voor een interview op Dolle Mol TV of daag ik hem uit voor een sprintje op het rivierstrand?..."