Groene Gordel Front01 november 2009 – 09:18

PERSBERICHT, AAN ALLE REDACTIES DATUM: 25 APRIL 2003

Lapperfortbos en Chartreusegebied moeten behouden blijven.
Bond Beter Leefmilieu, Natuurpunt, Vereniging voor Bos in Vlaanderen, WWF en Greenpeace vragen zuinig ruimtegebruik in plaats van compensaties

Dit weekend organiseert het “Groene Gordel Front” in Brugge de zogenaamde Chartreusehappening, een milieubeurs rond duurzame ontwikkeling met infostands, een fiets-actie, kinderanimatie,… Het Chartreusegebied is nu nog een landschappelijke en ecologisch waardevol onderdeel van de groene gordel ten zuiden van Brugge. In de dromen van sommige politici is het Chartreusegebied reeds een hoofdkwartierenzone voor de industrie en wordt het naar voren geschoven als compensatie voor het behoud van het Lappersfortbos. De milieu- en natuurverenigingen zijn echter van mening dat zowel het Lappersfortbos als het Chartreusegebied moeten behouden blijven als groengebieden. We zijn van mening dat er betere en duurzamere alternatieven bestaan voor de inplanting van een hoofdkwartierzone, bijvoorbeeld in de stationsomgeving. Bovendien zijn er heel wat mogelijkheden om de ruimte op bestaande bedrijvenzones veel intensiever en optimaler te gebruiken. In het kleine en dichtbevolkte Vlaanderen is de échte uitdaging immers niet langer om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen, maar wel om de beschikbare ruimte zo duurzaam en optimaal mogelijk te gebruiken.

Bond Beter Leefmilieu, de Vereniging voor Bos in Vlaanderen, Natuurpunt, WWF en Greenpeace zijn alvast blij te vernemen dat er een princiepsakkoord in de maak is tussen Fabricom en Vlaams minister voor Leefmilieu Vera Dua rond de aankoop van het Brugs Lappersfortbos. Eindelijk komt er dus schot in deze zaak! Deze verkoop zou echter enkel doorgaan op voorwaarde dat het verlies aan industriegebied (op het gewestplan) elders gecompenseerd wordt. Zowel minister van Ruimtelijke Ordening Van Mechelen als de burgemeester van Brugge Moenaert denken daarbij aan het landschappelijk, archeologisch en ecologisch waardevolle groengebied Chartreuse. Anders gezegd: een waardevol stuk groene gordel wordt nu eindelijk, na lange discussie “gered”, een ander mag eraan geloven. Tussen haakjes: een stuk van dat Chartreusegebied is zeer moerassig. De overstromingen van dit jaar indachtig, is het sowieso een grot risico om daar te bouwen.

De stadsomgeving als alternatief
Bond Beter Leefmilieu, de Vereniging voor Bos in Vlaanderen, Natuurpunt, WWF en Greenpeace zijn van mening dat er betere en duurzamere alternatieven bestaan voor de inplanting van een hoofdkwartierzone. Het meest voor de hand liggende alternatief is de stationsomgeving van Brugge. Hier is nog heel wat ruimte voorhanden voor kantoorontwikkelingen. Het gaat hier bovendien om een knooppunt van openbaar vervoer. Dat biedt het bijkomende voordeel dat toekomstige werknemers met de trein of de bus naar het werk kunnen komen, waardoor het toenemend autoverkeer in de hand kan gehouden worden. Door voor de stationsomgeving te kiezen, slaat men dus drie vliegen in één klap: er kan geïnvesteerd worden in bijkomende werkgelegenheid, het Lappersfortbos en het Chartreusegebied worden behouden en het alsmaar toenemende autoverkeer kan onder controle gehouden worden.

Zuinig ruimtegebruik
Een bezoek aan een willekeurig bedrijventerrein in Vlaanderen leert bovendien dat er zeer nonchalant wordt omgesprongen met de beschikbare ruimte op industrieterreinen. De meeste bedrijven zijn opgetrokken in maximaal één bouwlaag, elk bedrijf heeft eigen privé-parkeerplaatsen en ruime gazons rondom rond, elkeen heeft eigen reserveruimten voor eventuele latere uitbreidingen,… Door die ruimteverspilling wordt meestal nog niet de helft van de oppervlakte van een bedrijfskavel ook effectief gebruikt voor de eigenlijke bedrijfsactiviteiten.

Met enige creativiteit kan nog heel wat potentiële ruimte voor nieuwe bedrijfsvestigingen gevonden worden op bestaande bedrijventerreinen. Een eerste ruimtebesparende maatregel op bedrijvenzones is eigenlijk heel simpel: bouwen in meerdere bouwlagen. Maar al te vaak worden ondernemingen in één bouwlaag opgetrokken, hoewel heel wat bedrijfsactiviteiten zonder problemen op de verdiepingen kunnen worden ondergebracht. Een duidelijk voorbeeld is het “Laakcenter” in Den Haag, een “bedrijventerreingebouw” in twee lagen. De tweede laag ligt negen meter boven de eerste. Ook de tweede laag is ontsloten voor vrachtverkeer door een ruime parking op het dak van de eerste bouwlaag. Een andere ruimtebesparende maatregel is het meer aaneengesloten bouwen, zoals dat gebruikelijk is in stedelijke woonwijken. Dat kan gerealiseerd worden door voorzieningen zoals laad- en loszones, parkings, groenvoorziening, waterzuivering of wateropslag gemeenschappelijk uit te bouwen. Het is immers veel zinvoller om één gemeenschappelijke parking aan te leggen, dan bij elk bedrijf afzonderlijk parkeerplaatsen te voorzien. Door die gemeenschappelijke voorzieningen kan de ruimte op een bedrijfskavel volledig gebruikt worden voor de eigenlijke bedrijfsactiviteiten, waardoor aangesloten of gekoppelde bebouwing mogelijk wordt. Als de gemeenschappelijke parkeerplaatsen dan ook nog onder de grond, op het dak of in verdiepingen worden gerealiseerd, kan nog meer ruimte worden bespaard. Naast parkeerplaatsen kunnen ook andere voorzieningen ondergronds worden uitgebouwd.

Een zeer inspirerend voorbeeld is “bedrijvenstad Fortuna”, een bedrijvenzone die momenteel ontwikkeld wordt in Sittard. Dat de ruimtewinst zeer groot kan zijn ten opzichte van een “klassiek” bedrijventerrein wordt hier wel duidelijk aangetoond. Op een totale oppervlakte van 47 ha wordt ook 47 hectare bedrijfsvloeroppervlakte gecreëerd. Dat betekent dat hier 25 hectare aan bedrijventerrein gespaard wordt ten opzichte van een gemiddeld Nederlands (én Vlaams) bedrijventerrein, ruimte die gebruikt wordt voor natuurontwikkeling. Het intensief ruimtegebruik wordt gerealiseerd door op een “stedelijke” manier te bouwen met aaneengesloten bebouwing. Verder worden de gebouwen in meerdere bouwlagen opgetrokken en wordt gezorgd voor een collectieve ondergrondse parkeergarage waarboven zich een centrale groenpartij en een gemeenschappelijk waterbekken bevindt.

Ook op bestaande zones
In Nederland lopen ook verschillende projecten die aantonen dat de ruimte op bestaande bedrijvenzones beter gebruikt kan worden. Door de grond op bestaande terreinen te herstructureren, kunnen vaak heel wat hectaren voor nieuwe bedrijven worden vrijgemaakt. Dat kan onder meer door de activiteiten op bedrijfskavels beter te concentreren, niet meer gebruikte spoorwegen of kanaalarmen opnieuw te gebruiken, allerhande voorzieningen gemeenschappelijk uit te bouwen, ... Dergelijke herstructurering kan tegelijk zorgen voor een gevoelige kwaliteitsverbetering, zeker bij verouderde bedrijvenzones.

De gemeente Amsterdam bijvoorbeeld heeft berekend dat bij de herstructurering van 17 bedrijventerreinen in Amsterdam, met een totale oppervlakte van 450 hectare, er zeventig hectare nieuw uitgeefbaar bedrijventerrein ontstaat. Dat lukt door extensieve grondgebruikers in te krimpen, door te verdichten of te verhogen en door ontsluitingswegen te verplaatsen waardoor het openbaar domein kan heringericht worden en restruimte kan benut worden voor nieuwe bedrijven. Ook in Brugge dienen zich verschillende “inbreidingsmogelijkheden” op bestaande bedrijvenzones aan. Zo zijn er nog heel wat mogelijkheden voor bedrijfsterreinen langs de Pathoekeweg of voor de zone Herdersbrug. Alleszins vragen we dat er eerst een duidelijke inventaris wordt opgemaakt van de leegstaande en onderbenutte terreinen in de Brugse regio, vooraleer er beslist kan worden over de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen op “maagdelijke” open ruimtes zoals het Chartreusegebied of het Lappersfortbos.

Geen compensaties, wel duurzame oplossingen
Voor Bond Beter Leefmilieu, Natuurpunt, Vereniging voor Bos in Vlaanderen, WWF en Greenpeace valt de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen in maagdelijke open ruimtes niet te verantwoorden, zolang geen maatregelen worden toegepast om tot een zuiniger en efficiënter gebruik van ruimte te komen op bestaande bedrijvenzones en in reeds verstedelijkte gebieden. Concreet voor Brugge wil dit zeggen dat het alternatief van de stationsomgeving voor de inplanting van een headquarterzone terdege wordt onderzocht. Daarnaast moet nagegaan worden wat de mogelijkheden zijn voor intensiever gebruik van bestaande bedrijvenzones. De échte uitdaging is immers niet langer om nieuwe bedrijventerreinen te ontwikkelen, maar wel om de beschikbare ruimte zo duurzaam en optimaal mogelijk te gebruiken. We hopen alvast dat de Chartreusehappening van dit weekend alle betrokken politici er toe zal aanzetten om werk te maken van dergelijke duurzame oplossingen.

Voor meer informatie:
• Erik Grietens, Bond Beter Leefmilieu, tel. 02/282.17.34, 0474/40.63.94
• Jasse Cnudde, Vereniging voor Bos in Vlaanderen, tel.
• Steven Vanholme, Natuurpunt, tel. 015/29.72.38
• Geert Lejeune, WWF, tel. 0478/30.65.84