Jaap den Haan25 januari 2008 – 12:50

Op 2 November 2004 hebben de inwoners van de Verenigde Staten van Amerika in de presidentsverkiezingen George W. Bush herkozen, hoewel sommigen daar vraagtekens bij zetten. Op diezelfde dag werd Theo van Gogh in Nederland vermoord.

Het is duidelijk dat politieke motieven een rol spelen bij zowel terrorisme als anti-terrorisme. De behoefte aan aangescherpte anti-terrorisme wetgeving toont aan dat niet alleen de politie niet in staat of van zins is haar (opsporings)werk goed te doen, en teveel met hagel schiet. Datzelfde euvel lijkt op te gaan voor justitie. Het is echter maar zeer de vraag of dat te compenseren valt door meer of betere hagelslag te gaan produceren: weer nieuwe - of aanscherping van - al bestaande - wetgeving. De politie is bovendien vaak onvoldoende op de hoogte van de werkelijke strekking van de wet die ze vertegenwoordigt. En zo is het mogelijk ook met de rechter in deze gesteld. Door de bestaande anti-terrorisme wetgeving lijken juist de bevoegdheden, doel en middelen, van politie en justitie vervaagd (en meer geheim), en worden die ook nog eens aan allerlei daartoe niet - of minder - bevoegden gedelegeerd, en zo is op een gegeven moment iedereen een soort vrijwilliger van het apparaat. Hiertoe worden volgens de nieuwste mode en opvattingen van de politiestaat steeds andere uniformen ontworpen. Met andere woorden: er ontstaat steeds meer onduidelijkheid, en die slaat in laatste instantie terug op de rechter.
Een van de in het oog lopende gevaren van verdere dan wel scherpere anti-terrorisme wetgeving is dus slechte smaak in een voortschrijdende vervreemding en criminalisering van de maatschappij. Ik ben bang dat er niet genoeg wil en integriteit aanwezig zijn om zich verdere aanscherping van de wet in deze te kunnen permitteren. Het gaat om de toepassing van bestaande regels, een formaliteit, die nu naar beneden toe is afgerond. Het gaat er niet altijd om wie gelijk heeft, maar wat wijsheid is in voor- en nadelen. Dat was van meet af aan het dilemma bij de oorlog aan de terreur, en ook hier. Als men naïef begonnen is en verliest, moet men niet te snel achteraf de regels van het spel gaan veranderen, of anders gaan uitleggen.

Doordat de betreffende groep hier niet als een terroristische kon worden aangemerkt, door een of ander gebrekkig vocabulaire van de leden, een gebrek aan een statuut of ledenvergadering enzovoort, of anderszins gebrekkige moderne organisatie-kwaliteiten, of juist door de doorknede geheimtaal van de ondergrondse, wie zal het zeggen, zijn in feite echter tal van informele shoarmatenten of cafés als waar de plannen zijn ontstaan, veroordeeld als terroristische groep.