Indymedia.be25 februari 2008 – 23:24

Sinds 1970 heeft ons land vijf staatshervormingen gekend. Die hebben het unitaire België omgevormd tot een federale staat. Telkens werd een grotere autonomie aan de deelgebieden toegekend met het doel een beter bestuur op alle beleidsniveaus mogelijk te maken.

Inmiddels is het besef gegroeid dat een nieuwe stap in de hervorming van onze instellingen wenselijk is. Het is immers duidelijk geworden dat de huidige bevoegdheidsverdeling en financiering niet afdoende zijn om alle beleidsniveaus toe te laten een antwoord te verschaffen op de uitdagingen van morgen. Een nieuwe hervorming van de instellingen moet daarom alle beleidniveaus versterken, waarbij naar een nieuw evenwicht moet worden gezocht tussen de verschillende overheden zodat ze elkaar beter ondersteunen en met elkaar doeltreffender samenwerken.

Onderhavige voorstellen van wet strekken ertoe door middel van een pakket aan maatregelen een eerste stap te zetten in deze nieuwe hervorming. Het parlement wordt uitgenodigd om deze voorstellen binnen de korst mogelijke termijn te onderzoeken en goed te keuren. Onmiddellijk na het indienen van de wetsvoorstellen met betrekking tot het eerste pakket, zal begonnen worden met het opstellen van een tweede pakket, die deze nieuwe hervorming zal voortzetten en afronden.

De regering wordt uitgenodigd om voor half juli een verklaring af te leggen in de Kamer van volksvertegenwoordigers over de inhoud van het tweede pakket. De noodzakelijke wetteksten zullen hieraan worden toegevoegd met het oog op hun goedkeuring voor het parlementair reces.

Zowel het eerste als het tweede pakket zullen opgebouwd zijn rond drie grote krachtlijnen: (1) de homogenisering en de coherentie van de bevoegdheden, (2) de efficiëntere werking van de federatie en (3) een aangepaste financiering van de deelgebieden, van de federale staat en van het hoofdstedelijk gewest.

1. De homogenisering en de coherentie van de bevoegdheden
De ervaringen van de voorbije jaren heeft geleerd dat een versnippering van bevoegdheden over diverse beleidsniveaus leidt tot ondoelmatigheid en inefficiëntie. Zo'n versnippering verhindert immers een eenduidig en krachtdadig beleid. Dit geldt zeker, hoewel niet enkel en alleen voor bepaalde socio-economische hefbomen die vandaag zowel over het federale, als over het regionale en gemeenschapsniveau verspreid liggen.

Om te bepalen aan welk niveau zo'n homogene uitoefening van bevoegdheden het best kan worden toevertrouwd, passen de onderhavige voorstellen de beginselen van subsidiariteit en van solidariteit toe. De toepassing van deze beginselen houdt in dat in dit eerste pakket bevoegdheden inzake het economisch en industrieel beleid, het huisvestingsbeleid en het mobiliteitsbeleid naar de deelgebieden worden overgeheveld. Tevens worden bijkomende instrumenten inzake het gezinsbeleid aan de gemeenschappen overgedragen.

Meer concreet hevelt het voorstel op het vlak van het economisch en industrieel beleid de bevoegdheid over inzake het verlenen van vergunningen inzake handelsvestigingen, de sociale economie, het participatiefonds, het prijzenbeleid verbonden met de gewest- en gemeenschapsbevoegdheden, het landbouwrampenfonds, alsmede bepaalde aspecten van het energie- en telecommunicatiebeleid, en, na het sluiten van een samenwerkingsakkoord tussen de federale overheid en de gewesten, van de landbouwaspecten van het Belgisch Interventie- en Restitutiebureau.

Op het vlak van de huisvesting draagt het voorstel de bijzondere bepalingen inzake de huishuur en de pachtwet over aan de gewesten. Dit is ook het geval voor de onteigeningsprocedures met uitzondering van deze die betrekking hebben op onteigeningen door de federale overheden. Gelijktijdig wordt een agentschap voor patrimoniale informatie ingesteld, in uitvoering van het samenwerkingsakkoord.
Inzake mobiliteit worden een aantal essentiële bepalingen van de verkeersreglementering overgedragen aan de gewesten.

Tenslotte worden op het vlak van het gezinsbeleid de middelen van het fonds voor collectieve uitrustingen en diensten aan de gemeenschappen toebedeeld.

Het tot stand brengen van meer homogeniteit en een grotere coherentie van bevoegdheden op ieder bevoegdheidsniveau zal worden voortgezet in het tweede pakket.

Dit zal onder meer het geval zijn voor het arbeidsmarktbeleid, waarbij zal gekeken worden welke aspecten best aan de gewesten worden toegekend opdat zij een beleid zouden kunnen voeren dat zo veel mogelijk beantwoordt aan de eigen specifieke noden. Dit zal evenwel in geen geval de interpersonele solidariteit, en in het bijzonder de sociale zekerheid op de helling zetten.

Met respect voor het handhaven van deze solidariteit zal ook gepraat worden over bepaalde aspecten van het gezondheidsbeleid en het gezinsbeleid die thans over verschillende beleidsniveaus verspreid zijn.

Bovendien zal een grotere autonomie voor de gewesten en gemeenschappen onderzocht worden op het vlak van het openbaar ambt (Selor en algemene beginselen), op het vlak van bepaalde bevoegdheden inzake de mariene zone, en inzake de betrokkenheid van de gewesten bij het vervolgingsbeleid inzake overtredingen op het vlak van gewestbevoegdheden.

2. De efficiëntere werking van de federatie
Het verruimen van de beleidsautonomie van de deelgebieden mag echter niet leiden tot het optrekken van nieuwe of het verhogen van bestaande beschotten tussen de regio's, maar moet integendeel gepaard gaan met het versterken van hun onderlinge samenwerking en, in voorkomend geval, van de federale staat zelf.

Daartoe opent onderhavig voorstel de mogelijkheid om een vertegenwoordiging in te voeren van de gewesten en gemeenschappen in bepaalde beheersorganen op federaal niveau en vice versa. Bovendien voorziet het zonder te raken aan de bevoegdheden van de onderscheiden gewesten, in het afsluiten van een nieuw samenwerkingsakkoord ter oprichting van een investeringsdesk, dit ten einde op een doelmatiger wijze nieuwe investeringen naar ons land aan te kunnen trekken. Conform artikel 169 van de Grondwet voorziet het ten slotte in een bijkomende procedure inzake het tijdelijk in de plaats treden van de federale wetgevende en uitvoerende macht ten aanzien van een gemeenschap en/of een gewest die niet zouden reageren na een met redenen omkleed advies van de Europese Commissie. Een gelijkaardige procedure zal ook van toepassing worden voor de internationale of supranationale verplichtingen waaraan ons land gehouden is krachtens het verdrag van Kyoto.

In het tweede pakket zal met hetzelfde doel voor ogen onder meer worden onderzocht een wettelijke grondslag te verlenen aan de samenwerkingsprocedures en protocollen die heden in het Overlegcomité van toepassing zijn. Tevens zal worden nagegaan hoe dit Comité en de Interministeriële conferenties wettelijk kunnen worden versterkt.

Er moet ook duidelijkheid komen over de hervorming van het tweekamerstelsel. De Grondwetgever van 1993 had immers de bedoeling om de Senaat om te vormen tot een reële ontmoetingsplaats tussen de federale staat en de gemeenschappen en de gewesten. Aan deze betrachting werd nog niet tegemoetgekomen.

Tenslotte zal ook de problematiek van de kieswetgeving worden onderzocht, door het bestuderen van dusdanig gevoelige punten - omwille van de uiteenlopende zienswijzen - als de instelling van een federale kieskring, het laten samenvallen van de regionale en federale verkiezingen, en een onderhandelde oplossing om een antwoord te bieden op het arrest van het Grondwettelijk Hof inzake Brussel-Halle-Vilvoorde.

3. Een aangepaste financiering van de federale entiteiten, de federale staat en het hoofdstedelijk gewest
Het lijkt aangewezen de financiering van de federale overheid en van de deelgebieden aan het nieuw gevonden evenwicht aan te passen.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest beschikt niet over de voldoende middelen om zijn hoofdstedelijke functie op een optimale wijze uit te oefenen. Buiten de consolidatie van Beliris, bevat het eerste pakket het invoeren en op gang trekken van een nieuwe financieringsregeling voor het mobiliteitsvraagstuk in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest. Een versterking van het nieuwe mechanisme zal deel uitmaken van de onderhandelingen voor het tweede pakket.

Ook zal in het tweede pakket met het oog op de versterking van de financiële positie van de verschillende bevoegdheidsniveaus meer bepaald worden nagegaan hoe de deelgebieden voor hun beleidsbeslissingen beter kunnen worden geresponsabiliseerd, terwijl ook zal worden onderzocht in welke mate hun fiscale autonomie kan worden uitgebreid. In ieder geval zal alsdan een nieuwe samenwerkingsovereenkomst worden afgesloten voor de periode 2009-2014 m.b.t. het naleven door ons land van zijn verplichtingen in het kader van het Europees groei- en stabiliteitspact.