TA°JOE11 maart 2009 – 00:00

Elsene 6-03-2009
De opportuniteiten van de industriële en financiële crisis

De financiële crisis legt niet alleen het problematische van het liberalisme en haar vrije-markt bloot. Het “ijzersterke” geloof in vooruitgang ons voorgehouden door datzelfde liberalisme met zijn zaligmakende vrije markt, heeft een flinke knauw gekregen.
Wat enigzins als logisch zou kunnen beschouwd worden in de “winst-filosofie” van het kapitalisme, dat de winstmaximalisatie noodzakelijk is om te kunnen investeren in vernieuwing en innovatie, blijkt helemaal niet te kloppen. Het is gewoon pijnlijk absurd te moeten vaststellen in welke situatie bijvoorbeeld de auto- industrie zichzelf gemanoeuvreerd heeft, vooral in Amerika en Europa. Niettegenstaande alle parameters, zoals energiecrisis, stijgende olieprijzen, klimaatproblemen tengevolge van te hoge CO2-uitstoot enz., er reeds lang op wezen dat heroriëntering en innovatie onontbeerlijk was, is men doodleuk tegen alle logica in, hardnekkig blijven doorgaan met de productie en overproductie van volledig onaangepaste en zelfs nog slechtere wagens zoals de energie verslindende SUV’s en Hummers. Innovatie in de richting van kleinere, energiezuinige auto’s of alternatieve transportmiddelen werd onnodig geacht.
En als cynische climax wordt nu schaamteloos appel gedaan op enorme bedragen aan belastingsgelden om de katastrofe van dat wanbeleid op te lossen. Tot op heden is door de verantwoordelijken zelfs nog niet eens een acceptabel toekomstplan voorgelegd.

Wat met de auto-industrie aan de hand is, is echter geen uitzondering maar de algemene regel binnen de liberale vrije-markt economie. En de reden is eenvoudig: winstmaximalisatie is een doel op zich. Innovatie en verandering worden slechts overwogen indien ze aan dit hoofddoel beantwoorden. In de praktijk wordt innovatie en verandering zelfs systematisch verhinderd en onmogelijk gemaakt door oa. het opkopen en bevriezen van patenten, het opkopen van kleine innoverende bedrijfjes enz. waardoor mogelijke concurrentie bij voorbaat uitgeschakeld wordt.
Dit maakt een “echt” toekomstgericht industrieel beleid onmogelijk.

Vulgariserend kan gesteld worden dat in het huidig industrieel beleid, het helemal geen belang heeft wat er produceerd wordt, als er maar maximale winst gegenereerd wordt.

Als we enkele “toekomstgerichte” domeinen van industrieële productie zoals “groene energie” of “eco-industrie”, in hun huidige vorm, onder de loep nemen, merken we dat daar dezelfde perverse regels gehanteerd worden. Die domeinen worden uitsluitend ontwikkeld omdat er grote winsten kunnen gemaakt worden, terwijl de politiek ervoor zorgt dat de onkosten zoveel mogelijk op de maatschappij afgewenteld worden.
Zo worden bijvoorbeeld aanpassingen aan het ( geprivatiseerde ) electriciteitsnet om aan de noden van de nieuwe energievormen te voldoen, door de gemeenschap gedragen, wordt onderzoek naar nieuwe technologiën voor een groot deel door de gemeenschap gefinancierd. ( Projecten van Patricia Ceysens, Open-Vld Vlaams Minister van economie, ondernemen, buitenlandse handel en wetenschapsbeleid ).
Als we deze weg blijven bewandelen, waar de politiek duidelijk voor kiest, zakken we alleen maar nog dieper weg in de problemen van grondstoffenschaarste, ecologische rampsenario’s, energieproblemen, migratiestromen, militaire conflicten, klimaatproblemen, armoede.......
Deze problemen die we in betere tijden, niet ernstig aangepakt kregen, zullen onder druk van de crisis waarin we geleidelijk aan ontwaken, onmogelijk nog aangepakt kunnen worden, zonder ernstige en diepgaande correcties aan het hele industriële en financiële complex.

Zonder de crisis zou het in vraag stellen van het systeem niet als opportuun ervaren worden door de westerse en dominante maatschappij, niettegenstaande haar fundamentele inherente gebreken.

Nu de maatschappij in haar geheel op nog nooit geziene schaal getroffen wordt door deze crisis, is er aan een algehele en diepgaande correctie van het systeem niet meer te ontkomen wil deze crisis opgelost geraken.

Hierin ligt juist een opportuniteit die we als gemeenschap met twee handen kunnen aangrijpen.

De maatschappij als geheel is het enige potentieel dat het gewicht van de crisis op zich kan nemen, en kan als dusdanig de noodzakelijke garanties vragen aan de financiële en economische hoofdspelers, die zichzelf in moeilijkheden gewerkt hebben en waar ze op eigen kracht niet meer uit geraken.

Om op een toekomstgerichte manier tewerk te gaan is het noodzakelijk dat alle acties die ondernomen worden twee wezenlijke kenmerken bezitten :
- solidariteitversterkend
- minimale inzet van materieële middelen en energie

Dit zijn de twee sleutelbegrippen die ons al of niet een toekomst zullen verzekeren.

Let’s go

TA°JOE