thierry debels23 april 2008 – 19:34

Demografen wijzen op het verwoestende effect van een wereldbevolking van uiteindelijk 10 miljard mensen. Sociale entrepreneus zien hierin vooral…kansen. Neem bijvoorbeeld Mechai Viravaidya of beter gekend als Dr. Condom in Thailand. Een van de lessen die hij ons leert is dat het zinvol is om belangrijke uitdagingen in een vroeg stadium te zien - én vooral…er de lichte kant van te zien.

Mechai richtte de Population and Community Development Association (PDA) al op in 1974 om de overbevolking in zijn thuisland aan te pakken. PDA is vandaag de grootste Thaïse ‘ngo’. Denk niet dat Mechai het winstaspect verwaarloost. Integendeel zelfs. Mechai is eerst en vooral een zakenman. Hij studeerde economie en deed een MBA aan de University of Melbourne. Hij is dan ook een meester in het combineren van economische en sociale motieven.

PDA was bovendien de eerste organisatie om contraceptiva in dorpen en steden uit te delen. Unique selling proposition? De humoristische en creatieve aanpak om familieplanning te promoten. Die aanpak sloeg aan bij de Thais omdat ze een groot gevoel voor humor hebben. Bovendien hielp het om het thema te de-stigmatiseren. Voorbeelden van deze humoristische aanpak zijn de wedstrijden waarbij condooms om ter snelst stuk geblazen moeten worden en parades van jawel, ‘Miss Condom’.

Het bewijs van het succes van Mechai? Een condoom heet in Thailand een “mechai’ net zoals een balpen bij ons een ‘bic’ is. Thailand slaagde erin zijn bevolkingsgroei onder controle te krijgen: van 3,3 % in 1974 tot 0,8 % in 2000. Een successtory op alle vlakken dus.

Takao Furuno startte dan weer begin jaren ’70 met biologische landbouw in Japan. Hij gebruikte geen druppel pesticide op zijn boerderij en plukte elk sprietje onkruid eigenhandig uit de grond. In 1988 stoote de boer toevallig op een traditionele praktijk van rijstboeren om eenden het onkruid te laten ‘wieden’.

Plaatselijke Aigamo eenden zijn namelijk verlekkerd op insecten en slakken die welig tieren in de rijstvelden. Bovendien vertrappelen ze het onkruid en brengen ze zuurstof in het water waardoor de wortels van de rijstplanten versterkt worden.

Een klassieke ‘win-win’ dus in zakentermen. Furuno slaagt er bovendien in zijn ‘eendenrijst’ 30 % duurder te verkopen dan de klassieke soort. Vandaag levert zijn kleine biologische boerderij – nauwelijks 3,2 ha – een inkomen op van 160.000 dollar per jaar.

Furuno schreef bovendien een bestseller over zijn avontuur: ‘The power of duck’. Door zijn boek, lezingen en samenwerking met ‘klassieke’ landbouworganisaties, heeft hij zijn duck-methode al succesvol verspreid bij 75.000 rijstboeren in China, Vietnam en andere landen.

In India slaagt cardioloog Devi Shetty erin om gezondheidsdiensten aan te bieden aan een fractie van de kostprijs. Shetty richtte Narayana Hrudayalaya op in Bangalore eind jaren ’90. Vandaag slaagt Shetty erin om 60 % van de courante ingrepen aan een uiterst lage kostprijs te laten uitvoeren. Het geheim? Innovatief management en hoge volumes. Om de patiënten in rurale gebieden te bereiken, gebruikt Shetty bovendien 39 telefooncentra.

Nog in India is het Aravind Eye Care System wellicht een van de intrigerendste initiatieven qua social entrepreneurship. Dertig jaar geleden opgericht door Dr.V. is het model volgens de auteurs zelfs perfect overdraagbaar naar Westerse landen zoals de VS.

In de oogklinieken van Aravind worden jaarlijks 2 miljoen patiënten behandeld voor eenvoudige en complexe oogziekten. Belangrijk is dat de organisatie volledig zelfbedruipend is. Meer nog: jaarlijks wordt er winst gemaakt die gebruikt wordt om de organisatie verder uit te breiden en opleiding te geven aan de dokters.

Het model van Aravind is eenvoudig: hoge volumes, hoge kwaliteit en gericht op lokale gemeenschappen waardoor een lage kostprijs verzekerd kan worden en een lange termijn leefbaarheid mogelijk is. Kern van het model is dat een hogere vergoeding gevraagd aan rijkere patiënten. Zij zijn immers probleemloos bereid die hogere kostprijs te betalen omdat de kwalieit uitstekend is. Interessant is dat bij die ‘rijkere’ patiënten ook heel wat Westerse toeristen zitten.

In het boek van Elkington en Hartigan vind je geen verwijzing naar Durabilis. Nochtans zou dit initiatief er perfect in passen. Durabilis is een onderneming van de familie Saverys. Een van de ‘producten’ die Durabilis aanbiedt in het Zuiden is bijvoorbeeld water in zakjes. Aan een kostprijs die stukken lager ligt dan concurrenten. Toch is het opzet van de onderneming om winst te maken. Sociale entrepreneurship dus.

John Elkington en Pamela Hartigan, ‘The power of unreasonable people’, 2008
Harvard Business Press, Boston
ISBN: 9781422104064