thierry debels21 mei 2008 – 10:27

Wees (nog) transparanter

In Nederland wordt jaarlijks een prijs toegekend voor de liefdadigheidsorganisatie met het helderste jaarverslag. Waarom kan dit ook niet in België georganiseerd worden? Veel grotere ngo's brengen reeds een verzorgd jaarverslag uit. Bij kleinere organisaties is het evenwel vaak huilen met de pet op. Donateurs vragen meer transparantie. Een goed jaarverslag is een eerste stap in de goede richting.

Wees eerlijk

Donateurs hebben uiteraard niets liever dat er met hun centen iemand onmiddellijk geholpen wordt. Als er dan nog eens een rechtstreeks verband bestaat tussen de donatie en de persoon en als dit op de koop toe door de donateur gevisualiseerd kan worden, is het helemaal mooi natuurlijk voor de schenker. In de werkelijkheid is het heel vaak niet mogelijk dit rechtstreekse verband aan te tonen. Wees eerlijk daarover. Zelfs indien het geld 'enkel' gebruikt wordt voor Noordwerking, is het zinvoller deze boodschap aan de donateur mee te geven.

Geef mislukkingen toe...

In het bedrijfsleven mislukt een project op twee. Waarom zou het in de charitatieve sector beter gaan? Projecten mislukken nu eenmaal en daar zijn verschillende redenen voor. Communiceer openlijk over deze mislukkingen. Leg uit wat er fout is gelopen en waarom deze fout in de toekomst niet meer gemaakt zal worden. Bovendien is dit nog belangrijker bij ngo's aangezien gewerkt wordt met het geld van donateurs en belastingbetalers.

... en probeer er uit te leren

Door openlijk te communiceren over deze fouten, kunnen branchegenoten er ook van leren. Door te zwijgen over de mislukkingen, slagen malafide organisaties in het Zuiden erin nieuwe slachtoffers te maken. Waarom geen centraal bestand maken met de namen van dergelijke onbetrouwbare partners?

Probeer meer samen te werken

Een grote kritiek, ook op de recente staten-generaal, is dat nogal wat ngo's met dezelfde of gelijkaardige projecten bezig zijn. Waarom niet samenwerken om de schaalvoordelen maximaal te benutten? Ja, voor een stuk zal de eigen ngo wat achteropgesteld worden. Maar gaat het in de eerste plaats niet om de noden van de mensen in het Zuiden?

Probeer (nog) efficiënter te werken

Het is een hot topic en terecht: hoeveel eurocent blijft over van elke gedoneerde euro en gaat effectief naar het uiteindelijke doel. Zeg niet te gauw dat het niet efficiënter kan. In het bedrijfsleven probeert men ook jaar na jaar efficiënter te werken. Waarom kan dit niet - in een weliswaar mildere versie - bij ngo's?

Richt je tot een koopkrachtiger doelpubliek

Volgens René Bekkers richten organisaties van het goede doel zich eigenlijk op de 'verkeerde' mensen: personen die welwillend staan ten opzichte van liefdadigheid maar eigenlijk niet kapitaalkrachtig zijn. Bovendien zoeken de organisaties volgens de hoogleraar niet optimaal naar (nieuwe) donateurs. Ook hier is veel meer mogelijk.

Laat de argwaan vallen

Bij mijn onderzoek voor dit boek, heb ik regelmatig contact gehad met ngo's in België. Meestal kreeg ik de gevraagde informatie. Maar telkens was er argwaan en de bijkomende vraag van de ngo waarvoor ik die informatie toch nodig had. Een ngo begon zelfs een e-mail met 'Kunt u laten weten in welk kader u de gedetailleerde informatie wenst te kennen?' De ngo had er zogezegd 'geen probleem mee om transparantie over de besteding van donateursgelden' te geven.

Probeer nieuwe wegen te bewandelen...

Het totale bedrag aan giften voor het goede doel in ons land is al enkele jaren stabiel en bedraagt zowat 300 miljoen euro. Dat lijkt veel. Maar eigenlijk is het peanuts als je dit vergelijkt met het BBP van ons land. Dat cijfer bedraagt dan weer iets meer dan 300 miljard euro. Het gaat dus om nauwelijks 0,1 % van het BBP. Ngo's zullen creatief moeten zijn om deze koek te vergroten.

... maar overdrijf niet

In hun ijver om nieuwigheden te bedenken, botsen organisaties met sommige initiatieven wel tegen de limiet. De Smurfen-clip van een paar jaar geleden was erover. Het is verleidelijk om te vervallen in emotionele communicatie. Doe dat niet. Leg eerlijk uit waarom je geld nodig hebt.

Er zijn steeds meer ngo's in ons land. Toch blijft de 'koek' van 300 miljoen euro die te verdelen valt, jaar na jaar gelijk. Het directe gevolg hiervan is dat er een globaal welvaartsverlies optreedt. Alle instellingen hebben immers onvermijdelijk werkingskosten. Indien deze 300 miljoen euro giften over een steeds groeiend aantal organisaties wordt verdeeld, gaat het verlies ook in stijgende lijn.

Het gaat hier dus niet meer om een 'zero sum'-spel waarbij de winst van de ene instelling automatisch het verlies van de andere betekent, maar waarbij er netto niets verloren zou gaan. Dat is enkel zo indien er geen werkingskosten zouden zijn en de giften integraal naar het goede doel zouden gaan. Dat is echter eerder de uitzondering dan de regel. Het gaat in dit geval dus om een 'zero min'-spel, waarbij er netto wel degelijk een welvaartsverlies is voor de samenleving. Samenwerking is dus onvermijdelijk.