thierry debels25 mei 2008 – 14:00

China en Congo tekenden op 17 september 2007 een protocolakkoord waarin Peking de Congolese staat een onvoorwaardelijk krediet gaf van maar liefst 5 miljard dollar. Congo kreeg het geld voor investeringen in infrastructuur, zoals wegen en spoorwegen.

China kreeg in ruil een concessie om gedurende 30 jaar de ‘natuurlijke rijkdommen’ van het land uit te baten. In het protocolakkoord staat ook te lezen dat er een Chinees-Congolese mijnbouwmaatschappij komt. Een joint venture (JV) van bedrijven uit de twee landen. De Chinezen hebben de meerderheid van de aandelen van deze nieuwe JV - meer bepaald 68 procent.

De Chinezen beloven dus investeringen te doen in de infrastructuur van Congo. Meer bepaald wordt een spoorlijn (her)aangelegd met de bedoeling de Congolese mijnregio’s te ontsluiten en de export van grondstoffen te vergemakkelijken. Net zoals Leopold II meer dan een eeuw geleden al in gedachten had. De Standaard weet het mijngebied in het zuiden van Congo (het voormalige Katanga) met een spoorweg van 3200 kilometer verbonden zal worden met de havenstad Matadi.

Eigenlijk is het Congolese avontuur voor België hiermee voorgoed afgesloten. De Chinezen hebben het immers van ons overgenomen. China rekent erop om gedurende die periode van 30 jaar immers 8 miljoen ton koper op te halen. Ook 200.000 ton kobalt en 372 ton staat op het ‘verlanglijstje’ van de Chinezen.

De impliciete voorbereiding voor dit protocolakkoord gebeurde eigenlijk al eind jaren ‘90. Weinigen weten dat de huidige president van Congo, Joseph Kabila, op dat moment ‘studeerde’ aan de Nationale Defensie-universiteit van Bejing. En volgens auteur en Congowatcher David Van Reybrouck liet Kabila bij zijn aantreden in december 2006 al ‘duidelijk verstaan dat hij van Congo ‘het China van Afrika’ wilde maken’. Aan ongebreidelde ambitie geen gebrek dus.

Een belangrijke vraag voor België is dus of we blijven vasthouden aan onze voorwaardelijke - directe of indirecte - bilaterale hulp of niet. Als we dat inderdaad blijven doen, dreigen we weggedrumd te worden. Een klassiek geval van crowding out dus. China stelt immers geen voorwaarden bij deze geldstroom.

België besteedt jaarlijks 200 miljoen euro aan Congo. Misschien dat de Congolezen eens hard lachen nu ze deze miljardenstroom van China (en de Verenigde Arabische Emiraten) zien aankomen ?

Deze vraag is overigens ook relevant voor de G-8. In juni van vorig jaar werd in Duitsland immers gigantisch veel geld vrijgemaakt voor Afrika - op voorwaarde dat het bestuur er zou verbeteren. Minder corruptie, meer respect voor de mensenrechten, vrijere handel en openstelling voor kapitaal.

Misschien moeten we gewoon de vraag durven stellen: ‘Quo vadis, Congo ?’